Werken op een plat dak bij vorst vraagt om een andere inschatting dan op een droge dag, want rijp, ijs en vocht maken het dakvlak en de dakrand glad. Een voet die wegglijdt of een hand die van de rand schiet, vergroot de kans op een val. Ook uw materiaal werkt anders mee: handschoenen, stijve lijnen en bevroren haakpunten kosten extra tijd en aandacht. In dit artikel leggen wij uit wat er in de winter verandert voor de valbeveiliging, waarom collectieve dakrandbeveiliging dan extra waarde heeft en hoe u per ochtend beslist of u begint, uitstelt of eerst iets controleert.
Wat vorst verandert aan een plat dak
Op een plat dak werkt u vaak dicht bij de rand, met materiaal in uw handen en weinig ruimte om te corrigeren. Zodra er vocht op het dak ligt dat bevriest, verdwijnt een deel van de grip waar u anders op rekent. Dat geldt ook voor een dak dat er van een afstand droog uitziet.
Een belangrijk punt is dat het verschil niet overal even groot is. Een dakvlak dat de zon al heeft gehad, voelt anders dan een schaduwzijde of een strook langs een opstaande rand. U moet het dak dus als geheel beoordelen, niet alleen de plek waar u het dak op komt.
Glad plat dak bij rijp: waar het misgaat
Rijp is dun en goed te missen, juist omdat het op een donker dakvlak weinig opvalt. Het gevaarlijke moment is meestal niet het midden van het dak, maar de plek waar u draait, bukt of materiaal neerlegt.
- Bitumen: vocht en rijp op de toplaag maken het oppervlak glad, zeker op een lichte helling naar een afvoer.
- EPDM en pvc: dakfolie wordt bij vocht of ijs snel glad onder een schoenzool, ook als het dak vlak is.
- Stalen dakranden: koud metaal met rijp of condens biedt weinig grip voor schoen en hand. Als u zich aan de rand vastpakt, kan uw hand wegschieten.
- Lichtkoepels en lichtstraten: een laagje ijs maakt een koepel glad en een koepel is er niet voor bedoeld om op te steunen.
Bij elk van deze ondergronden geldt hetzelfde: de kans dat u uitglijdt neemt toe en de afstand tot de dakrand verandert niet. Daarom moet de randbeveiliging een uitglijder kunnen opvangen.
Valbeveiliging in de winter: collectief gaat voor
De Arbo-regels gaan uit van een vaste volgorde: eerst collectieve maatregelen, daarna pas persoonlijke. Bij vorst wordt de reden hiervoor duidelijker. Een collectieve voorziening, zoals een randbeveiliging die voldoet aan NEN-EN 13374, beschermt iedereen op het dak zonder dat iemand iets hoeft aan te klikken of af te stellen.
Handschoenen, haakpunten en lijnen
Met persoonlijke valbeveiliging stapt u in de winter in een rij kleine handelingen die minder soepel gaan. Dikke handschoenen verminderen het gevoel in uw vingers, waardoor een karabijn lastiger is te sluiten en te controleren. Een haakpunt met ijs is moeilijker te beoordelen, en een lijn kan stijf worden en slecht door een klem lopen.
Elke extra handeling is een moment waarop iemand de stap overslaat omdat het koud is en het werk door moet gaan. Een collectieve voorziening haalt die keuze weg. De beveiliging staat er al, ook als u handschoenen draagt en uw aandacht bij het werk ligt.
Ruimte om veilig te bewegen
In winterkleding beweegt u anders. U stapt voorzichtiger, draait minder soepel en hebt meer ruimte nodig om materiaal te dragen. Bij persoonlijke valbeveiliging beperkt de lijn die ruimte ook nog eens. Een dakvlak waarop u zich vrij kunt verplaatsen, is in de winter dus meer waard dan in de zomer.
Dakwerk bij winterweer: een vrij dakvlak helpt
Bij rijp of een dun laagje sneeuw ziet u slecht wat er op het dak ligt. Staanders, gewichten en voetstukken zijn dan obstakels waarover u kunt struikelen, juist op een plek waar u toch al voorzichtig loopt.
Ons systeem werkt zonder staanders of gewichten op het dak. Het bestaat uit een multiblok dat op verschillende manieren op of aan de dakrand wordt bevestigd, zodat het dakvlak volledig vrij blijft. Dat betekent minder struikelpunten en meer ruimte om materiaal te verplaatsen. De tijdelijke dakrandbeveiliging die wij verhuren is gecertificeerd en voldoet aan de geldende ARBO- en NEN-eisen voor valbeveiliging op platte daken.
Een vrij dakvlak neemt het gladde oppervlak niet weg. U moet nog steeds beoordelen of het dak die dag begaanbaar is.
Rond lichtkoepels en lichtstraten
Een koepel met rijp is glad en het materiaal erin is niet gemaakt om u te dragen. Bij dakwerk rond lichtkoepels en lichtstraten is het risico op doorvallen daarom in de winter lastiger te beheersen. Doorvalbeveiliging met uitschuifbare onderdelen sluit aan op de maat van de koepel of lichtstraat en houdt die zone afgeschermd, ook wanneer het dakvlak eromheen glad is.
Wanneer dakwerk stilleggen bij gladheid?
Een vaste temperatuur die voor elk dak geldt, bestaat niet. Wat acceptabel is, hangt af van het dak, het soort werk, de weersverwachting en uw risico-inventarisatie. Kijk bij twijfel naar de geldende regelgeving, zoals het Arbobesluit, of vraag een veiligheidsdeskundige.
In de praktijk helpen een paar vragen bij de beslissing:
- Begint u? Als het dakvlak, de toegang en de dakrand begaanbaar zijn en de beveiliging gecontroleerd is.
- Stelt u uit? Als rijp of ijs blijft liggen op plekken waar u moet lopen, werken of materiaal moet neerzetten, en u dat niet veilig kunt verhelpen.
- Controleert u eerst? Als de situatie wisselt, bijvoorbeeld een droog dakvlak met een bevroren dakrand, of een dak dat later op de dag weer kan bevriezen.
Spreek vooraf af wie op locatie de beslissing neemt. Dan hoeft niemand op het dak te discussiëren over een situatie die al duidelijk was.
De ochtendcheck voor een plat dak bij winterweer
Loop deze punten door voordat het werk begint. Het kost weinig tijd en voorkomt dat u de gladheid pas voelt als u al aan de rand staat.
- Toegang: controleer ladder, trap of dakluik op rijp en ijs, ook bij de eerste en de laatste tree.
- Dakvlak: kijk op bitumen, EPDM of pvc naar glimmende plekken, vocht en rijp, vooral in de schaduw en langs opstaande randen.
- Dakrand: controleer of er rijp op ligt, vooral op stalen delen waar u zich aan vastpakt of tegenaan leunt.
- Bevestiging van het systeem: controleer of de dakrandbeveiliging nog goed vastzit en of ijs of vocht de bevestiging niet heeft aangetast.
- Lichtkoepels en lichtstraten: controleer of de doorvalbeveiliging compleet is en of er geen ijs op de koepels ligt waar iemand overheen moet.
- Persoonlijke middelen: controleer bij gebruik van haakpunten en lijnen of ze vrij zijn van ijs en soepel werken, ook met handschoenen aan.
- Weersverloop: kijk of dooi, regen of een koude middag het dak opnieuw glad kan maken.
Moet uw project voor het jaareinde nog af en wilt u het dak vrij houden van staanders en gewichten? Dan kunt u dakrandbeveiliging huren, met montage en demontage door onze eigen specialisten. Neem contact op met High Side Safety in Gemert als u wilt overleggen wat bij uw dak past.


